5 december 2006: toespraak Z.E. Gouverneur van de Nederlandse Antillen ter gelegenheid van opening Nashko symposium Obesitas
Geachte aanwezigen, Dames en Heren,
Dit symposium, dat vandaag en morgen zal worden gehouden, is alweer het vijfde op rij onder de titel “Het weerleggen van Grenzen”. Nu zal worden stilgestaan bij de ouderlijke verantwoordelijkheid voor ziekte van volwassenen. Centraal zal staan het vraagstuk van zwaarlijvigheid, ofwel overgewicht bij jeugdigen, en de gevolgen daarvan op latere leeftijd. Een vraagstuk dat wereldwijd moet worden aangepakt en ook werkelijk wordt aangepakt. Twee weken geleden vond in Istanbul een gezondheidsconferentie plaats van de Europese Unie en de Wereldgezondheidsorganisatie, met overgewicht als thema. Het zal moeten uitmonden in een Europees Handvest voor de bestrijding van overgewicht. In onze gemeenschap kunnen wij niet achterblijven, want ook hier is sprake van te veel jeugdigen, en ouderen overigens, die lijden aan obesitas. Kortom, dit moet onze aandacht hebben, of om het op zijn Hollands te zeggen: hier moeten wij ons dik voor maken.
Overgewicht is een serieus vraagstuk geworden, en is wellicht niet van alle tijden. In delen van Afrika wordt overgewicht gezien als een teken van welvarendheid, en daarmee cultureel bepaald. Dikkere kinderen krijgen –in onze cultuur- vaker het predicaat “gezellig” dan magere kinderen. En wie kent niet de weelderige portretten van vrouwen van de schilder Rubens?
Het aantal personen op de wereld dat kampt met overgewicht is groter dan het aantal dat lijdt aan ondergewicht, zo stellen de Verenigde Naties. De Stichting ter Bevordering van de Internationale Samenwerking en Onderzoek binnen de Gezondheidszorg, de ISOG, heeft in 2001 een studie uitgevoerd over gezondheid in de Nederlandse Antillen. Hieruit blijkt dat 63% van de Curaçaose bevolking lijdt aan overgewicht. Dit percentage correspondeert met overgewicht bij de zwarte bevolking van de Verenigde Staten. Bij het blanke deel van die bevolking is dat 53%. In Nederland is 40% te dik. De voortschrijdende medische wetenschap heeft er voor gezorgd dat nu meer bekend is dan voorheen, welke schadelijke effecten uitgaan van overgewicht bij jeugdigen. Het voorkómen van overgewicht is daarin van cruciaal belang. Vandaag kwam Fox Channel nog met het bericht dat 16% van de Amerikaanse tieners lijdt aan obesitas.
Om te kunnen tegengaan dat overgewicht ontstaat, is de rol van de ouders van wezenlijke betekenis. Naarmate de ouders zich meer bewust zijn van de nadelige gevolgen van verkeerd, dus te vet en te eenzijdig, voedsel, zullen kinderen minder snel last hebben. Wij zien echter helaas maar al te vaak dat ouders in dezen niet het juiste voorbeeld geven, en zelf ook last hebben van overgewicht. Niet zelden komt dit voort uit sociale omstandigheden, die nopen tot het eten van junk-food of het zelf snel klaarmaken van de welbekende vette hap. Financiële problemen kunnen niet los worden gezien van het ontbreken van verantwoorde en geregelde maaltijden. Waar regelmaat ontbreekt, zijn de tussendoortjes talrijk en bestaan deze meestal niet uit een kiwi, wat druiven of meloen.
Het gebrek aan beweging mag evenzo als een oorzaak worden genoemd voor overgewicht bij jeugdigen. De weersomstandigheden maken van ons geen fietser en wij pakken de auto indien de af te leggen afstand meer bedraagt dan 50 meter.
Tot zover het sombere deel van mijn verhaal.
Elke oplossing van ieder probleem, begint met bewustwording. Mensen moeten worden doordrongen van de ernst van de situatie. Gerichte voorlichting over de gevolgen van overgewicht is daarbij onmisbaar. Maar ook gerichte voorlichting over gezond eten en het benutten van de toch talrijk aanwezige sportfaciliteiten. Ouders moeten worden aangespoord acht te slaan op gezonde en afwisselende voeding, en om kinderen aan te sporen aan sport te doen. Ook scholen zouden zich nog meer dan nu al het geval is, het tot hun taak kunnen rekenen om de lichamelijke opvoeding verder ter hand te nemen. In de term “lichamelijke opvoeding” immers ligt alles opgesloten wat met de vraagstukken te maken heeft, die vandaag en morgen worden behandeld. Hiermee wil ik toch weer even terugkomen op wat ik net zei over preventie. Goede en gevarieerde voeding, alsmede lichaamsbeweging voorkomen ziektes gerelateerd aan overgewicht. Daarmee voorkom je niet alleen veel menselijk leed, maar zorgen we er tevens voor dat onze ziektekosten lager kunnen uitvallen.
Dames en Heren,
Oud geleerd, jong gedaan als titel voor dit symposium, een omkering van een heel oud gezegde, geeft goed weer wat de initiatiefnemers beogen met de uitkomsten van de discussies. Ouders, die hun kinderen een verantwoorde lichamelijke opvoeding geven, zodat de toekomstige ouders het aloude gezegde weer in ere kunnen herstellen.
Graag spreek ik de hoop uit dat dit symposium zal bijdragen aan een bewustwordingsproces binnen onze samenleving. Om dat proces mede op gang te brengen, verklaar ik uw symposium voor geopend.