8 september 2009: Rede Gouverneur ter gelegenheid van de opening van de Staten 2009
Meneer de Voorzitter,
Leden van de Staten,
Tien Tien Tien! 10 oktober 2010.
Dat is de datum die de regering voor ogen staat voor het moment van ingang van de nieuwe staatkundige orde. De ontwerp-begroting voor het dienstjaar 2010 van het land de Nederlandse Antillen, die u is aangeboden, beoogt de laatste te zijn. En - in beginsel – voor de laatste maal geef ik U als Gouverneur van de Nederlandse Antillen een uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid voor het dienstjaar dat komen gaat. Wij staan dus aan de vooravond van een historisch moment.
Daarom een korte terugblik.
Bij de Grondwetsherziening van 1948, ruim 60 jaar geleden, werden de Nederlandse Antillen als land ingesteld. Maar als parlementaire democratie zullen de Nederlandse Antillen naar verwachting de 60 jaar net niet volmaken. Immers, pas op 7 februari 1951 werd, met de inwerkingtreding van de Interimregeling, het parlementaire stelsel op constitutionele grondslag geïntroduceerd. Vandaag wordt op die staatsrechtelijke basis voor de 59e maal een uiteenzetting van het regeringsbeleid aan de Staten gegeven. Voor de eerste maal vond dat plaats op de eerste dinsdag in april, vervolgens op de tweede dinsdag in mei en sinds 1995 op de tweede dinsdag in september. Niet altijd opende de Gouverneur de zitting: er is ook een periode geweest dat de Minister-President dat in zijn plaats deed. Los van staatkundige veranderingen zal de Gouverneur met ingang van vandaag de zitting van de Staten niet meer openen.
Als gevolg van de inwerkingtreding van de wijziging van de Staatsregeling, in verband met de verzelfstandiging van de Staten op 2 juli jongstleden, worden de opening en de sluiting van het zittingsjaar verricht door de Voorzitter. Die is nu ook door U uit uw midden benoemd en niet meer door de Gouverneur. Daarmee heeft de scheiding der machten – de trias politica - kort voor de opheffing van het land haar voltooiing gevonden.
De op handen zijnde staatkundige veranderingen zijn nu bijna voelbaar: de vorming van de landen Curaçao en Sint Maarten en het opgaan van Bonaire, Sint Eustatius en Saba in het Nederlandse staatsbestel. Vanzelfsprekend binnen het verband van het Koninkrijk der Nederlanden, verenigd onder de Kroon van Oranje. Het leek heel lang onwerkelijk en misschien ook wel onhaalbaar. Maar, zoals Nelson Mandela sprak: “It always seems impossible until it’s done”.
Uiteraard zal de regering, zoals steeds, tot het einde toe haar zorgplicht jegens de burgers van de Nederlandse Antillen blijven vervullen. Het laatste jaar van de Nederlandse Antillen zal dan ook in het teken blijven staan van totstandkoming van zaken die vóór de opheffing van het land de Nederlandse Antillen in het belang van de burgers gerealiseerd moeten zijn. In de interim-periode zal geen nieuw beleid worden geïnitieerd, tenzij dat onontkoombaar is. Ook zullen taken, die niet tot de overheidszorg behoren, geleidelijk aan verder worden afgestoten.
Tegelijkertijd moet de ontmanteling van het land en de overdracht van taken en bevoegdheden aan de nieuwe entiteiten onverminderd doorgaan.
De regering zet zich tot het uiterste in om op korte termijn zoveel mogelijk landstaken naar Curaçao en Sint Maarten over te dragen. Met dit oogmerk zal de regering binnenkort de Landsverordening Overgangsregeling Decentralisatie aan de Staten aanbieden. De regering zal de beide eilandgebieden ook ondersteunen bij de opbouw van hun landsdiensten. Met Sint Maarten zijn afspraken gemaakt over bijstand door middel van onder meer het oprichten van dependances en kennisoverdracht.
Op de vergadering van de politieke stuurgroep van 24 juni jl. hebben de deelnemende landen en eilandgebieden nog eens de gezamenlijke wens bevestigd dat het land de Nederlandse Antillen op zo kort mogelijke termijn ontmanteld moet worden. Daarbij is ook vastgesteld dat de wetgeving die hiervoor nodig is, niet op 1 januari 2010 afgerond kan zijn. Alle wetgeving vergt zorgvuldige toetsing en behandeling. Voorzover nu kan worden overzien zal pas in de zomer van 2010 de noodzakelijke wetgeving van kracht kunnen worden. Om die reden is afgesproken om eind van deze maand gezamenlijk de exacte transitiedatum vast te stellen.
De regering meent dat met het oog op een voortvarende totstandkoming van de nieuwe staatkundige verhoudingen alles in het werk gesteld moet worden om die overgang naar de nieuwe statussen van Curaçao en Sint Maarten enerzijds en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba anderzijds te bespoedigen. Dat betekent onder meer dat het vanuit democratisch oogpunt gewenst is, dat op zo kort mogelijke termijn de bevolkingen van Curaçao en van Sint Maarten hun nieuwe volksvertegenwoordigingen moeten kunnen kiezen.
Om die reden had de regering het voornemen om, door aanpassing van de Staatsregeling, het mandaat van de huidige Staten met enkele maanden te verlengen. Alhoewel de Raad van Advies van oordeel is dat dit voorstel juridisch gezien in beginsel mogelijk is en vanuit democratisch oogpunt verdedigbaar is, heeft de Raad geadviseerd dit voorstel niet bij de Staten in te dienen.
De regering heeft besloten dit advies op te volgen.
Dat betekent dat in januari 2010 de laatste verkiezingen voor de Staten van het land de Nederlandse Antillen zullen plaatsvinden.
Meneer de voorzitter, leden van de Staten,
De positie van de landsambtenaren vraagt bijzondere aandacht. De afspraken die hierover in december 2007 zijn gemaakt, worden in nauw overleg met de ambtenarenbonden uitgewerkt. De regering streeft er naar dat binnenkort alle ambtenaren een plaatsingsbrief hebben ontvangen met betrekking tot hun overgang naar de nieuwe entiteiten en verwacht dat de rechtspositionele verplichtingen van het land nog vóór het einde van het jaar zijn afgerond.
Bij het ingaan van de nieuwe staatkundige structuur houden zowel het Land als de eilandgebieden op te bestaan. Om die reden wordt een zorgvuldig personeelsbeleid gevoerd. Zo geldt in beginsel, enkele uitzonderingen daargelaten, een vacaturestop. Uitsluitend aan de hand van prioriteiten en met inachtneming van de financiële situatie van het Land, zullen nog vacatures worden ingevuld.
Daarnaast worden, voorzover mogelijk èn noodzakelijk, personen die de pensioengerechtigde leeftijd bereiken, verzocht aan te blijven, zodat geen nieuw personeel aangetrokken behoeft te worden. Bij openvallende functies zullen interne kandidaten voorrang krijgen.
De regering hecht aan een goede dienstverlening aan de burgers. Het overheidsbeleid moet inzichtelijk en eenduidig zijn. Daar hebben burgers recht op. Maar dan moet wel de bedrijfsvoering bij de overheid op orde zijn.
In de afgelopen jaren is daarom bijzondere aandacht gegeven aan verbetering van de interne bedrijfsvoering van de justitiële diensten. Om die nog verder te verbeteren wil de regering zich inzetten voor transparantie en voor vereenvoudiging van beleid en regelgeving. Ook zal op alle eilanden de automatisering bij die justitiële diensten verder worden uitgebreid.
Zoals is overeengekomen in het kader van de staatkundige herstructurering, gaan de politiekorpsen vanaf 2010 over naar een nieuwe organisatiestructuur. De regering zal ervoor zorgen dat de korpsen terdege op hun nieuwe verantwoordelijkheden zijn voorbereid.
De huidige veiligheidssituatie in de gevangenissen moet verder geoptimaliseerd worden. In het kader van het Plan Veiligheid Nederlandse Antillen worden middelen aangewend om de gebouwtechnische voorzieningen te verbeteren. Omdat de regering vorming en scholing belangrijk vindt, zullen vooral de vorming en scholing van het personeel èn de activiteiten, opleidingsmogelijkheden en werkprojecten voor gedetineerden, extra aandacht krijgen. Het voldoen aan de geldende internationale normen is daarbij uitgangspunt.
De jaren 2009 en 2010 zullen in het teken staan van de opbouw van de nieuwe verzelfstandigde organisatie van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie.
De afgelopen jaren is gewerkt aan de totstandkoming van één rechterlijke organisatie voor de nieuwe landen van het Koninkrijk. Er is een ontwerp-rijkswet in procedure. Een financieringsmodel en een modelverdeelsleutel zijn opgesteld. Momenteel wordt het voorwerk verricht voor sluitende rechtspositionele regelingen voor de rechters en voor de ondersteuning van de rechterlijke macht.
Eind maart 2009 is in de Politieke Stuurgroep Staatkundige Veranderingen Nederlandse Antillen besloten om het Gemeenschappelijk Hof van Justitie reeds in het jaar 2010 als zelfstandige eenheid te laten proefdraaien. Daarmee zal een eerste en vooral grote stap worden gezet in het proces van de overgang naar de nieuwe, verzelfstandigde organisatie, met een eigen bedrijfsvoering.
Meneer de Voorzitter, leden van de Staten,
Bij de overdracht van taken op het gebied van economische en arbeidszaken staat het bevorderen van een duurzame economische groei van de entiteiten, een optimale werkgelegenheid en goede arbeidsverhoudingen en arbeidsomstandigheden, voorop.
De faciliterende rol van het land hierbij richt zich in het bijzonder op een economische structuur die zich weet aan te passen aan de internationale ontwikkelingen, op een goed investeringsklimaat, een goed werkende arbeidsmarkt met optimale arbeidsverhoudingen en op het ontwikkelen van een economisch netwerk met het buitenland.
De regering zal er alles aan doen om het Land de Nederlandse Antillen van de zwarte/grijze lijst van de OECD afgevoerd te krijgen. In dat kader worden met verschillende landen onderhandelingen gevoerd over het sluiten van een uitwisselingsverdrag op het gebied van belastinggegevens. Onlangs heeft de Staatssecretaris van Financiën dergelijke verdragen met Canada en met Mexico ondertekend. De Minister van Financiën zal op 10 september a.s. te Parijs soortgelijke belastingverdragen met Denemarken, Groenland, Faraöer, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden ondertekenen.
De regering is voornemens ook met een aantal Caribische landen, die lid zijn van de OECD dergelijke verdragen te sluiten.
De crisis die op de financiële markten is begonnen heeft zich in 2008 verspreid naar de reële economie. De gevolgen voor onze economie bleven in 2008 nog bescheiden, dankzij de robuuste economische ontwikkeling die gaande was. In 2009 en 2010 zal de groei naar verwachting vertragen tot respectievelijk 1,0% en 1,3%.
Bij de voorbereiding van de begroting 2010 is daarom uitgegaan van een behoedzaam scenario.
In het realiseren van een duurzame financiële situatie hebben de Nederlandse Antillen een eigen verantwoordelijkheid.
De schuld en de rentelasten hebben evenwel een zodanige omvang bereikt dat zij niet meer zelfstandig binnen een redelijke termijn tot een houdbare omvang konden worden teruggebracht.
Verlichting van de rentelasten is cruciaal voor een gezonde begroting. Met de overname van schulden door Nederland is de Landsbegroting structureel in evenwicht. Begrotingsevenwicht en sanering van de schulden door Nederland betekenen minder rentelasten. Hierdoor komt op termijn ruimte vrij voor beleidsintensiveringen.
Het belastingstelsel moet worden aangepast aan de realiteit van de nieuwe staatkundige werkelijkheid. Het huidige stelsel is te complex voor sommige van de nieuwe entiteiten. De regering treft daarvoor samen met de eilandgebieden Curaçao en Sint Maarten de nodige voorbereidingen.
De opgaande lijn van de resultaten van de Douane Nederlandse Antillen heeft zich het afgelopen jaar onverkort voortgezet. Vooral de opbrengsten voor ‘s Lands kas hebben opnieuw een aanzienlijke stijging laten zien, terwijl aan de uitgavenkant van de organisatie een behoorlijke kostenbesparing is gerealiseerd. Ook de resultaten van de eerste helft van 2009 zijn positief. Inmiddels lijken de effecten van de internationale economische crisis zichtbaar te worden. De Regering zal dit scherp in de gaten houden om tijdig de nodige maatregelen te treffen.
De komende periode zullen de vrije beroepsoefenaren en de niet-financiële bedrijfstakken onder de werking van de Landsverordening Melding Ongebruikelijke Transacties worden gebracht.
Ook zal een afdeling Toezicht worden opgericht en zal de op handen zijnde evaluatie van de Nederlandse Antillen door de Financial Action Taskforce worden voorbereid.
De overdracht van taken zal voor wat betreft het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties (MOT) anders zijn dan voor de andere landsdiensten. Zolang de Antillen bestaan zal, als gevolg van internationale regelingen, slechts één nationale en centrale MOT kunnen bestaan. Pas na de staatkundige herinrichting zullen de nieuwe landen en Nederland namens de BES-eilanden een eigen Meldpunt kunnen hebben. Vooruitlopend daarop zal op Sint Maarten een dependance van het MOT worden opgericht, zodat daar alvast de nodige kennis en ervaring kan worden opgedaan.
Meneer de Voorzitter, leden van de Staten,
De regering kan en wil zich niet onttrekken aan haar verantwoordelijkheid voor de bescherming van onze kinderen en jongeren. Daarom wordt tijdens de transitieperiode specifiek ondersteuning geboden voor de uitvoering van de leerplicht. Immers met de leerplicht heeft de overheid de school gemaakt tot vindplaats van het kind.
Een deel van onze jeugd vereist extra aandacht en zorg.
Jongeren kunnen in problemen raken, door onder meer spijbelen en voortijdig schoolverlaten. Veelvuldig schoolverzuim kent verschillende oorzaken. De Regering heeft inhoud gegeven aan haar wettelijke verantwoordelijkheid van de controle op schoolverzuim door de instelling van de leerplichtbrigade. Deze controle heeft geleid tot het terugdringen van het schoolverzuim. Ook de criminaliteit onder jongeren vergt aanhoudend onze aandacht.
Daarom zal de Regering gedurende de overgangsperiode naar de nieuwe staatkundige structuur tijdelijke maatregelen voorstellen voor opvang, hulp en begeleiding aan kinderen en jongeren en hun ouders en familie.
De Sociale Vormingsplicht heeft tot nu toe meer dan 1000 jongeren op de goede weg geholpen en de Regering streeft ernaar door middel van inspectie en controle de kwaliteit van de trajecten dusdanig te bevorderen dat minstens nog 1500 jongeren kunnen worden geholpen. De nadruk zal dan liggen op de kwaliteit van de kanstrajecten binnen de Sociale Vormingsplicht.
Nu de wetgeving voor het onderwijs een feit is zal de kwaliteit van het regulier onderwijs de nodige aandacht krijgen. Daartoe heeft de overheid een uitgebreid traject uitgezet voor centrale toetsen waardoor de leerprestaties per leerling, per school maar ook landelijk worden bijgehouden.
De samenwerking in het Koninkrijk op het gebied van de luchtvaart, dat gebaseerd is op het Protocol dat door de drie Ministers is ondertekend, is de afgelopen jaren zeer goed verlopen. Vooral bij de voorbereiding op de audit van het Koninkrijk door de International Civil Aviation Organization (de ICAO), is duidelijk gebleken dat goede samenwerking belangrijke voordelen met zich meebrengt. Daarom is besloten om ook bij de uitvoering van het verbeterplan intensief samen te werken.
Met dit verbeterplan zullen de tekortkomingen die tijdens de ICAO-audit werden geconstateerd, in de regelgeving en handboeken worden verholpen.
In het licht van de staatkundige ontwikkelingen zijn de toekomstige nieuwe landen Curaçao en St. Maarten reeds als waarnemers betrokken bij het werk van de Regiegroep die advies moet uitbrengen over een aantal concrete samenwerkingsgebieden. De Regering juicht deze ontwikkeling toe.
Mede door haar tripartite samenstelling kan de Sociaal-Economische Raad een sleutelrol vervullen voor de sociaal-economische ontwikkeling van en bijdragen aan stabiele sociale verhoudingen in de nieuwe landen van het Koninkrijk. Naast de reguliere advies-werkzaamheden wil de Raad aandacht besteden aan de oprichting en wettelijke inbedding van dit unieke onafhankelijke en zelfstandige adviesorgaan in de Staatsregeling van de nieuwe landen.
Het Georganiseerd Overleg in Ambtenarenzaken (het GOA) speelt een belangrijke rol ten aanzien van de rechtspositionele aangelegenheden bij de overgang van het landspersoneel naar de nieuwe entiteiten, waaronder het sociaal statuut en de migratieplannen.
In het kader van de staatkundige vernieuwingen zullen ook de verantwoordelijkheden op het gebied van de meteorologische dienstverlening overgedragen worden aan de nieuwe entiteiten. Ruim vóór de transitiedatum, zullen de eilanden overeenstemming moeten bereiken, opdat de operationele taken, verantwoordelijkheden en internationale aspecten zonder oponthoud en op soepele wijze, doorgang kunnen vinden voor alle eilanden van de Nederlandse Antillen.
Meneer de Voorzitter, leden van de Staten,
Onlangs heeft de regering de ontwerp-Landsverordening Beroepen in de Gezondheidszorg aan de Staten van de Nederlandse Antillen voorgelegd. Deze wet moet garanderen dat slechts zij, die daartoe bevoegd én bekwaam zijn, worden toegelaten tot de uitoefening van een medisch beroep. Ook tijdens de uitoefening van hun beroep zullen de medische beroepsbeoefenaren op regelmatige basis moeten aantonen dat zij nog beschikken over de juiste kennis en bekwaamheid, onder andere door het deelnemen aan nascholingsactiviteiten.
De Regering spreekt de hoop uit dat deze landsverordening nog dit najaar kan worden goedgekeurd.
Met voldoening stelt de overheid vast dat een kwetsbare groep in onze gemeenschap, de gepensioneerden en ook de gepensioneerden uit Nederland, die onder het Nederlands verzekeringstelsel vallen als ze naar de Antillen verhuizen thans bij de SVB kunnen worden verzekerd.
De Inspectie voor de Volksgezondheid bereidt zich eveneens voor op de nieuwe staatkundige structuur en de versnelde overdracht van landstaken aan de nieuwe landen in oprichting.
Curaçao en St. Maarten zien beide de noodzaak in van een eigen onafhankelijke Inspectie voor de Volksgezondheid. Ter bescherming en ter waarborging van de volksgezondheid dienen de beide nieuwe landen vanaf dag één na de ontmanteling te beschikken over een slagvaardig inspectieapparaat. De huidige Inspectie ziet het als haar taak om de nieuwe landen in oprichting zo goed mogelijk hierin bij te staan.
De Minister van Volksgezondheid en Sociale Ontwikkeling heeft het eilandgebied St. Maarten verzocht ambtenaren ter beschikking te stellen van de Inspectie voor de Volksgezondheid, die belast zullen worden met specifieke inspectiewerkzaamheden (toezicht en handhaving). Met deze vorm van gedeelde verantwoordelijkheid kan een soepele en verantwoorde volledige overdracht van de formele wettelijke taken en verantwoordelijkheden, worden bewerkstelligd.
Meneer de Voorzitter, leden van de Staten,
Er is in het staatkundig proces al veel bereikt. Op 15 december 2008 is de Ronde Tafel Conferentie succesvol afgesloten met de goedkeuring van de voor de staatkundige toekomst essentiële wetgeving. Vervolgens kon binnen Koninkrijksverband overeenstemming worden bereikt over ontwerp-wetgeving die voor een belangrijk deel inmiddels ter beoordeling aan U is voorgelegd. Bestuurders, volksvertegenwoordigers en ambtenaren hebben hard gewerkt om de door het volk gewenste staatkundige veranderingen dichterbij te brengen. Maar we zijn er nog niet. In het komend jaar liggen nog grote uitdagingen voor ons. In het laatste bestaansjaar van de Nederlandse Antillen heeft u als volksvertegenwoordigers nog een belangrijke rol te vervullen bij de totstandkoming van de wetgeving, waarmee de vorming van de nieuwe landen en de opheffing van het Nederlands-Antilliaanse staatsverband kan worden bewerkstelligd.
De Nederlandse Antillen hebben politiek gezien een turbulente tijd achter de rug. Zowel op Bonaire als op Sint Maarten zijn nieuwe bestuurscolleges aangetreden van een andere politieke samenstelling.
Op Curaçao is er op 15 mei een referendum gehouden over de resultaten van de Ronde Tafel Conferentie. De campagne voorafgaand aan het referendum en ook de periode daarna, hebben op Curaçao spanningen te zien gegeven, die zorgen baren. Voorop staat dat discussie in de samenleving een groot goed is en kan leiden tot een grotere betrokkenheid van burgers bij de politieke besluitvorming. Een vitale democratie kan niet zonder debat. Maar dat debat moet wel met respect voor ieders mening worden gevoerd. Verdeeldheid mag en kan geen doel op zich zijn en blijvende twist zal ons verzwakken. “We may be a small island, but we are not a small people”, zei de Britse premier Heath ooit over zijn vaderland. Wij kunnen veel bereiken, maar tweedracht maakt zelfs de grootsten zwak. Laten wij ervoor zorgen dat wij zelf niet onze grootste vijand worden.
Mijnheer de Voorzitter, leden der Staten,
Uw steun en vertrouwen zijn voor het welslagen van de noodzakelijke hervormingen onontbeerlijk. Ik wens u daarom veel wijsheid en sterkte toe.
Mr. Chairman,
Members of Parliament,
Ten Ten Ten! October 10th, 2010.
That’s the date the government has in mind for the moment of commencement of the new political order. For the last time - theoretically – I shall explain to you as Governor of the Netherlands Antilles, the government policy for the coming official year.
In January 2010, the last National elections for the Netherlands Antilles will be held. We are thus on the eve of a historic moment. The upcoming political changes can almost be felt now. For a long time this seemed unreal and maybe even unfeasible. But, as Nelson Mandela once said: “It always seems impossible until it’s done”.
Of course the government shall continue fulfilling its duty towards the citizens until the end. But no new policy shall be initiated in the interim period, unless it’s inevitable. The dismantlement of the nation and the transfer of tasks and authorities to the new entities shall continue unabated. Also, the future nations shall be assisted by the government with the construction of the national services. With that, the legal position of civil servants shall receive special attention.
The government does its best to improve servicing and operational management in the judicial chain and of safety in the prison system.
The construction of the newly privatized organization of the Common Court of Justice shall be put into effect in 2010.
The government wants to make it possible for the island territories to reach an economic structure that knows how to adapt itself to international developments. The crisis that has started on the financial markets has spread to the real economy in 2008. Upon preparing the budget for 2010, a cautious scenario was taken as a starting point. With the taking-over of debts by the Netherlands, the National budget is structurally in balance. Because of this, there will soon be room for policy intensifications.
During the transitional period, the government shall propose temporary measures to prevent school absenteeism.
Furthermore, in the Compulsory Social Educational Program, the emphasis shall be on the quality of the opportunity routes, in which about 1500 youngsters will be helped next year.
Also, the government shall introduce proposals which should further promote the quality of health care.
The collaboration in the Kingdom in the field of aviation shall finally be deepened further in the form of the execution of an improvement plan, which was drawn up as a result of the last audit of the ICAO.
In the last year of the Netherlands Antilles, great challenges are still facing us.
As members of Parliament, you still have an important role to fulfill in the realization of the legislation, which is necessary to form the new nations and the discontinuance of the Dutch Antillean federation.
Politically, the Netherlands Antilles have experienced turbulent times, which occasionally have created tensions. Of course a vital democracy cannot do without debate. But that debate should always be done with respect for everybody’s opinion. Division may not and cannot be a goal in itself and permanent discord will weaken us. Let’s make sure that we won’t become our own worst enemy.
Mr. Chairman,
Members of Parliament,
Your support and trust are indispensable for the success of the necessary reforms and, therefore, I wish you much wisdom and strength.
Señor Presidente,
Miembronan di Parlamento,
Dies di dies di dies! 10 di òktober 2010.
Esei ta e fecha ku gobièrnu tin na bista pa e momentu ku e órden estatal nobo lo drenta na vigor. Pa – en prinsipio – delaster biaha mi ta duna boso, komo Gobernador di Antia Hulandes, un splikashon di maneho di gobièrnu pa e aña di gobernashon benidero. Na yanüari 2010 lo tene e delaster elekshonnan di Parlamento pa Antia Hulandes. Ke men nos ta pará na bispu di un momentu históriko. Ya kasi por sinti e kambionan estatal benidero. Pa hopi tempu e tabata parse ireal i kisas asta inalkansabel. Pero, manera Nelson Mandela tabata bisa: “It always seems impossible until its done”.
Naturalmente gobièrnu lo sigui kumpli te na final ku su obligashon di kuido pa su siudadanonan. Pero lo no inisiá ku un maneho nobo durante e periodo interino, a ménos ku esei resultá di ta inevitabel. Desmantelashon di e pais i traspaso di tarea i outoridat pa e entidatnan nobo lo sigui sin interupshon. Ademas gobièrnu lo yuda e futuro paisnan pone e servisionan di gobièrnu riba pia. Posishon hurídiko di ámtenarnan lo haña atenshon spesial den e proseso ei.
Gobièrnu ta hasi esfuerso pa drecha dunamentu di servisio i maneho operashonal den e kadena hudisial i pa mehorá seguridat den e sistema penitensiario.
Mester kaba di realisá formashon di e organisashon independisá di Korte Komun di Hustisia na 2010.
Gobièrnu ke fasilitá e teritorionan insular pa nan alkansá un struktura ekonómiko ku lo sa di adaptá su mes na desaroyonan internashonal. E krísis ku a kuminsá riba merkadonan finansiero, na 2008 a ekstendé bai ofer den e ekonomia real. P’esei a sali for di e punto di bista di un senario kouteloso, durante preparashon di e presupuesto di 2010.
Ku Hulanda tumando e debenan ofer, presupuesto di Gobièrnu Sentral ta strukturalmente balansá. Di e manera akí ta bini ku tempu, espasio liber pa intensivá maneho.
Durante e periodo di transishon, gobièrnu lo proponé medidanan temporal pa prevení faltamentu di skol. Ademas lo pone den kuadro di lei di Formashon Sosial Obligatorio énfasis riba kalidat di trayektonan di oportunidat, kaminda otro aña lo yuda den kareda di 1500 hóben.
Tambe gobièrnu lo presentá proposishonnan ku mester sigui stimulá kalidat di kuido di salú.
Finalmente lo profundisá kolaborashon den Reino riba tereno di aviashon den forma di ehekushon di un plan di mehoramentu, ku ta trahá na propósito di e delaster ouditoria di ICAO.
Den e último aña di Antia Hulandes ketu bai tin retonan grandi nos dilanti. Komo representantenan di pueblo boso tin ainda un papel importante di hunga den trahamentu di legislashon, ku ta nesesario pa formashon di e paisnan nobo i disolushon di e struktura estatal di Antia Hulandes. Polítikamente mirá Antia Hulandes tin un temporada turbulento tras di lomba, ku tin biaha a laga mira tenshon. Naturalmente un demokrasia bibu no por sin debate. Pero mester hiba e debate ei sí, ku rèspèt pa kada ken su opinion. Divishon di ningun manera no por ta un meta riba su mes i pleitamentu permanente lo debilitá nos. Laga nos sòru pa nos mes no bira nos pió enemigu.
Señor Presidente,
Miembronan di Parlamento,
Boso sosten i konfiansa lo keda ta indispensabel pa éksito di e reformanan nesesario. P’esei mi ta deseá boso hopi forsa i sabiduria.