16 december 2008: eindejaarsradiotoespraak Gouverneur

Beste luisteraars,

Het jaar 2008 loopt ten einde.

Zoals elk jaar - zo in de periode van Kerst en Oud&Nieuw  - is dit een reden om eens op het bijna voorbije jaar terug te kijken. Voor de één was het een prachtig en succesvol jaar. Voor een ander was het jaar misschien juist triest en tragisch. Dat is geheel afhankelijk van ieders persoonlijke ervaringen en gebeurtenissen in de privésfeer, in het gezin, binnen de familie, in de vriendenkring. Die zijn voor mensen natuurlijk het belangrijkste en het meest ingrijpend. En juist in deze tijd van het jaar sta je daar dan extra bij stil.

Daarnaast waren er gebeurtenissen die wij – zeker als Antillianen – als groep in gezamenlijkheid hebben ervaren, of we nu in de Nederlandse Antillen of in Nederland wonen.

Het was het jaar van Churandy Martina die zilver won in Beijing en het ook weer kwijt raakte, maar toch een grote inspiratiebron voor ons bleef. Maar ook het jaar van Omar, de orkaan die veel schade aanrichtte op alle vijf de Nederlands-Antilliaanse eilanden en Aruba maar gelukkig geen menselijke slachtoffers maakte. En natuurlijk het jaar van de diep ingrijpende financiële wereldcrisis, die naar verwachting in de komende jaren nog grote gevolgen zal hebben aan beide zijden van de oceaan. Tegelijkertijd was het ook het jaar van de verkiezing van Barack Obama tot Amerikaanse president, waaruit grote delen van de wereld nieuwe hoop putten.

Voor de Nederlandse Antillen als land stond 2008 in het teken van belangrijke beslissingen in het proces van staatkundige veranderingen. De Ronde Tafel Conferentie van 15 december – Koninkrijksdag - effent de weg voor nieuwe Koninkrijksverhoudingen. In de toekomst zullen Curaçao en Sint Maarten land worden binnen het Koninkrijk, vergelijkbaar met de huidige status aparte van Aruba. Bonaire, Sint Eustatius en Saba zullen als openbaar lichaam integreren in het Nederlandse staatsbestel. Dat laatste wordt nu ook echt zichtbaar. Met de opening op 16 en 17 december van drie Regionale Service Centra van de rijksoverheid aldaar komt Nederland geleidelijk aan steeds dichterbij voor de bewoners van deze eilanden. Zo zullen we straks in de straten van Kralendijk Nederlandse politieagenten op mountainbikes zien, ligt er straks in de scholen van Oranjestad modern onderwijsmateriaal en is de bevolking van Saba op termijn verzekerd voor ziektekosten krachtens een Nederlandse zorgverzekeringswet.  En er verandert nog meer: boodschappen betalen we op deze eilanden voortaan in Amerikaanse dollars.

Met de beoogde status aparte voor Curaçao en Sint Maarten en het opnemen van Bonaire, Sint Eustatius en Saba in het Nederlandse bestel, zullen de eilanden hun eigen weg kunnen gaan en los van elkaar komen. Tegelijkertijd blijven zij gezamenlijk deel uitmaken van het Koninkrijk. Dat hebben de bevolkingen van de eilanden ook zo gewenst. Het adagium uit 1954: “Steunend op eigen kracht, maar met de wil elkander bij te staan” verandert niet. Wij blijven lid van dezelfde Koninkrijksfamilie, verbonden onder de Kroon van Oranje. Maar nu de Nederlandse Antillen uit elkaar vallen en het aantal grenzen binnen het Koninkrijk zal toenemen, behoeft de lotsverbondenheid van de Koninkrijksdelen wel nieuwe legitimatie. Het Koninkrijk is immers meer dan een vlag en een pas of een Kroon en een lintje. Wij delen een rechtsorde. Als we in de toekomst echt werk willen maken van dit Koninkrijk, zullen we moeten investeren in de relaties en een gemeenschappelijke Koninkrijksvisie en strategie moeten ontwikkelen. Dit is de weg die we in de komende jaren hebben te gaan in het belang van de bevolkingen van de Koninkrijksdelen.

Graag wens ik alle Koninkrijkskinderen, waar ter wereld zij zich ook bevinden, een gezond en voorspoedig 2009 toe.

Address by the Governor of the Netherlands Antilles for the radio programme U spreekt met Nederland

Hello listeners,

2008 is coming to an end.

As always around Christmas and New Year, it's time to look back on the year that’s gone by. For some, it will have been a marvellous, successful year. For others, it will have been difficult or even tragic. It all depends on what has happened to you and your family, relations, and friends: the people who are most important to you and who affect you the most. This is the time of year when we stop to think about those we hold dear.

Some events this year have affected Antilleans especially, whether we live on the islands or in the Netherlands.

It was the year of Churandy Martina, who won a silver medal in Beijing and then lost it, yet remains a source of inspiration. But it was also the year of Omar, the hurricane that wrought such damage on all five Antillean islands and Aruba. Luckily, no human lives were lost. It was the year of the global financial crisis, whose impact will continue to make itself felt on both sides of the ocean. And it was the year of Barack Obama’s election as president of the United States, which has given people all over the world new hope.

For the Netherlands Antilles as a country, 2008 has been dominated by important decisions on constitutional change. The Round Table Conference of 15 December – Kingdom Day – will pave the way for new relations between the Kingdom partners. In the future, Curaçao and St Maarten will become countries, with separate status similar to Aruba’s, within the Kingdom. Bonaire, St Eustatius, and Saba will be incorporated as public bodies into the constitutional system of the Netherlands.

This last change will soon be visible. With the opening of three Dutch government regional service centres on 16 and 17 December, the residents of these islands will start to feel a little closer to the Netherlands. In the streets of Kralendijk, we will soon be seeing Dutch police officers on mountain bikes; the schools of Oranjestad will have modern teaching materials; and the residents of Saba will be insured for medical expenses under the Dutch Healthcare Insurance Act. There will be other changes too: the residents of these islands will be spending US dollars in the shops.

Once Curaçao and St Maarten have separate status, and Bonaire, St Eustatius and Saba are integrated into the Netherlands, the islands will be able to go their own seperate ways. At the same time, they will remain partners in the Kingdom, because that is what the island residents want. We will stand by our motto, coined in 1954: ‘Steunend op eigen kracht, maar met de wil elkander bij te staan’ – ‘Each relying on its own strength but with the will to help one another’.

We will remain members of the family of the Kingdom, united under the House of Orange. But once the Netherlands Antilles has been disbanded and borders within the Kingdom have increased, solidarity among the Kingdom’s partners will require a new legitimacy. After all, the Kingdom is more than simply a flag and a passport, or a Crown and a royal decoration. We share a legal order. If we want to make something of our Kingdom, we must invest in our relations and in a common vision and strategy. This is how we will serve the peoples of the Kingdom in the years to come.

Let me close by wishing all the Kingdom’s people, wherever in the world they may be, a happy and healthy 2009.

Thank you.

 Diskurso di Gobernador di Antia Hulandes pa e programa radial

 “U spreekt met Nederland”

Kerido oyentenan,

Aña 2008 ta kabando.

Manera ta kustumber tur aña atrobe – den temporada di Pasku i Aña Nobo – nos ta tira un bista bèk riba e aña ku kasi a terminá. Pa esun e tabata un aña fantástiko i fruktífero. Pa e otro e aña tabata kisas yùist tristu i trágiko. Esei ta kompletamente dependiente di eksperensia personal di kada ken i di susesonan den ambiente privá, den famia na kas, den sobrá famianan i den sírkulo di amigu. Eseinan naturalmente ta esnan mas importante i mas profundo pa kada ken. I ta nèt den e temporada di aña akí ku bo ta para èkstra ketu un ratu na esakinan.

Banda di esei tabatin susesonan ku nos– sigur komo antiano –  a eksperensiá konhuntamente komo grupo, sea bo ta biba na Antia Hulandes òf na Hulanda.

Tabata e aña di Churandy Martina ku a gana plata na Beijing i ku a bolbe pèrd’é tambe, pero ku a keda tòg un fuente di inspirashon grandi pa nos.

Pero tabata tambe e aña di Omar, e orkan ku a hasi hopi daño riba tur e sinku islanan di Antia Hulandes i Aruba, pero afortunadamente no a laga víktima atras. I naturalmente e aña di e krísis mundial ku konsekuensia finansiero drástiko, ku segun nan ta fèrwagt den e añanan benidero lo bai tin konsekuensia grandi na tur dos banda di oséano. Na mes momentu tabata tambe e aña di elekshon di Barack Obama komo presidente di Merka, ku a duna gran parti di mundu speransa atrobe.

Pa Antia Hulandes komo pais, 2008 tabata karakterisá pa desishonnan importante den e proseso di kambionan estatal. Konferensia di Mesa Rondó di 15 di desèmber – Dia di Reino – ta habri kaminda pa relashonnan di reino nobo. Den futuro Kòrsou i Sint Maarten lo bira pais denter di Reino, komparabel ku e status aparte aktual di Aruba. Boneiru, Sint Eustatius i Saba lo integrá komo entidat públiko denter di e sistema gubernamental hulandes. E último akí ta birando awor realmente visibel. Ku apertura dia 16 i 17 di desèmber di tres Sentro di Servisio Regional di gobièrnu di reino aya, Hulanda ta bini gradualmente mas i mas serka pa e habitantenan di e islanan akí. Por ehèmpel aki ratu lo mira agente polisial hulandes riba mountainbike den kayanan di Kralendijk, na Oranjestad lo bai tin aki ratu material di enseñansa  modèrno i ku tempu pueblo di Saba lo ta sigurá pa gastunan médiko segun un lei di seguro di kuido hulandes. I ta bai tin mas kambio ainda: di awor padilanti nos ta paga kompra hasí riba e islanan akí na dòler merikano.

Ku e status aparte deseá pa Kòrsou i Sint Maarten i inkorporashon di Boneiru, Sint Eustatius i Saba den e sistema hulandes, e islanan lo por sigui nan propio kaminda i lòs for di otro. Na mes momentu nan ta keda forma parti di Reino huntu. T’asina e pueblonan di e islanan a deseá tambe. E adagio di 1954: “Steunend op eigen kracht, maar met de wil elkander bij te staan” no ta kambia. Nos ta keda miembro di e mes Famia Real, uní bou di Korona di Oranje. Pero awor ku Antia Hulandes ta habriendo for di otro i e kantidat di frontera denter di Reino ta bai oumentá, e solidaridat di e partinan di Reino tin mester di legitimashon nobo. Di pursi Reino ta mas ku un bandera i un pasaporte òf un Korona i un sinta. Nos ta kompartí un órden hurídiko. Si den futuro realmente nos ke hasi esfuerso pa ku Reino, nos lo mester invertí den e relashonnan i mester desaroyá un vishon di Reino i strategia komun. Esaki ta e kaminda ku nos mester kana den e añanan benidero na interes di e pueblonan di e partinan di Reino.

Gustosamente mi ta deseá tur hende di den Reino, na unda na mundu ku nan por ta, un 2009 saludabel i próspero.